২০২৬
চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেহতীয়া তথ্য
অনুসৰি ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয় (Supreme Court) আৰু গুৱাহাটী উচ্চ
ন্যায়ালয়ৰ (Guwahati
High Court) সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ পদাধিকাৰী আৰু সাংবিধানিক তথ্যসমূহ
মনত ৰখাৰ সহজ কৌশলবোৰ
তলত দিয়া হ’ল।
১.
ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ (Chief Justice of
India - CJI)
২০২৬
চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতৰ মুখ্য
ন্যায়াধীশ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে ন্যায়াধীশ
সূৰ্য কান্ত (Justice Surya Kant)। (মনত ৰাখিব,
ন্যায়াধীশ সঞ্জীৱ খান্নাৰ কাৰ্যকালৰ পাছত তেওঁ এই
পদত অধিষ্ঠিত হৈছে)।
- নাম: ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত
- ট্ৰিক (Trick):
"ভাৰতৰ ন্যায় ব্যৱস্থাত এতিয়া সূৰ্যৰ দৰে পোহৰ বিয়পিছে।" (সূৰ্য = সূৰ্য কান্ত)।
- বিগত CJI (সঞ্জীৱ খান্না) ট্ৰিক: "ন্যায়ৰ বাবে সদায় সঞ্জীৱনী (Sanjiv) ঔষধ লাগে।"
২.
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় (Guwahati High
Court)
অসম,
নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশ—
এই চাৰিখন ৰাজ্যৰ বাবে উমৈহতীয়া এই
ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হ’ল ন্যায়াধীশ
বিজয় বিষ্ণৈ (Justice Vijay
Bishnoi)।
- ট্ৰিক (Trick):
"অসমত ন্যায়ৰ বিজয় (Vijay) হৈছে।"
- অধিকাৰ ক্ষেত্ৰ (Jurisdiction):
৪ খন ৰাজ্য (অসম, নাগালেণ্ড, মিজোৰাম, অৰুণাচল)।
- ট্ৰিক (State Names):
"A-M-A-N" (Assam, Mizoram, Arunachal, Nagaland)। "আমান" (AMAN) মানে শান্তি, উচ্চ ন্যায়ালয়ে শান্তি স্থাপন কৰে।
৩.
আদালত সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংবিধানিক ধাৰা (Constitutional
Articles)
পৰীক্ষাত
প্ৰায়ে সোধা ধাৰাসমূহ মনত
ৰখাৰ ট্ৰিক:
|
আদালত |
ধাৰা
(Article) |
ট্ৰিক
(Trick) |
|
উচ্চতম
ন্যায়ালয়
(SC) |
১২৪
(124) |
১-২-৪ নম্বৰ গেইটেৰে সুপ্ৰিম ক'ৰ্টত সোমাব
পাৰি। |
|
উচ্চ
ন্যায়ালয়
(HC) |
২১৪
(214) |
১২৪-ৰ ১ টো
মাজলৈ লৈ আহক, ২-১-৪ হ'ব। |
|
ৰিট
(Writ) জাৰি -
SC |
৩২
(32) |
"ন্যায়ৰ
বাবে ৩২ টা দাঁত উলিয়াই
হাহিব নালাগে, ৩২ ধাৰা ব্যৱহাৰ
কৰক।" |
|
ৰিট
(Writ) জাৰি -
HC |
২২৬
(226) |
"হাইক’ৰ্টত ২২৬ টা ৰিট জমা
দিছে।" |
৪.
উচ্চতম আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মাজত পাৰ্থক্য (Quick Recall
Table)
|
বিষয় |
উচ্চতম ন্যায়ালয় (SC) |
উচ্চ ন্যায়ালয় (HC) |
|
অৱসৰৰ বয়স |
৬৫ বছৰ |
৬২ বছৰ |
|
নিযুক্তি দিয়ে |
ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে |
ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে |
|
শপত বাক্য পাঠ |
ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে |
ৰাজ্যপালে |
৫.
অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পদাধিকাৰী (২০২৬)
- এটৰ্নী জেনেৰেল (Attorney
General): আৰ.
ভেংকটৰমণী।
- ট্ৰিক: "দেশৰ উকীলজনে সদায় মণি (Jewel) ৰ দৰে কথা কয়।"
- চলিচিটৰ জেনেৰেল (Solicitor
General): তুষাৰ
মেহতা।
- ট্ৰিক: "চলিচিটৰ জনে তুষাৰপাতৰ (Snow) দৰে ঠাণ্ডা মগজুৰে কাম কৰে।"
১.
উচ্চতম ন্যায়ালয় (Supreme Court) সম্পৰ্কীয় তথ্য
- প্ৰথম মহিলা ন্যায়াধীশ: ফাতেমা বিবি (M. Fathima Beevi)।
- ট্ৰিক: ন্যায়ালয়ৰ 'ফাট' (ফাট মেলা) বন্ধ কৰিবলৈ প্ৰথম মহিলা ফাতেমা আহিছিল। (মনত ৰাখিব: এতিয়ালৈকে কোনো মহিলা ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হোৱা নাই, কিন্তু ২০২৭ চনত বি. ভি. নাগাৰাথনা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে)।
- আটাইতকৈ দীৰ্ঘকাল থকা CJI: ৱাই. ভি. চন্দ্ৰচূড় (Y. V.
Chandrachud)।
- ট্ৰিক: চন্দ্ৰ আকাশত বহুত সময় থাকে, গতিকে চন্দ্ৰচূড় আটাইতকৈ বেছি দিন আছিল। (বৰ্তমানৰ প্ৰাক্তন CJI ডি. ৱাই. চন্দ্ৰচূড়ৰ পিতৃ)।
- আটাইতকৈ কম কাল থকা CJI: কমল নাৰায়ণ সিং (মাত্ৰ ১৭ দিন)।
- ট্ৰিক: কমল (পদুম) ফুল সোনকালে মৰহি যায়, গতিকে কম দিনৰ বাবে আছিল।
- স্থাপন: ২৬ জানুৱাৰী, ১৯৫০ (উদ্বোধন হৈছিল ২৮ জানুৱাৰী)।
- সৰ্বোচ্চ আসন: বৰ্তমান মুখ্য ন্যায়াধীশকে ধৰি মুঠ ৩৪ জন ন্যায়াধীশ থাকিব পাৰে।
- ট্ৰিক: ৩+৪ = ৭ (সুপ্ৰিম ক’ৰ্ট হ’ল ন্যায়ৰ সাতামপুৰুষীয়া সম্পত্তি)।
২.
উচ্চ ন্যায়ালয় (High Court) সম্পৰ্কীয় তথ্য
- প্ৰথম উচ্চ ন্যায়ালয়: কলকাতা উচ্চ ন্যায়ালয় (১৮৬২ চন)।
- ট্ৰিক: ইংৰাজে প্ৰথমে কলকাতাত নিজৰ আস্থান পাতিছিল, গতিকে কোৰ্টো তাতেই প্ৰথম হ’ব।
- মুঠ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ সংখ্যা: বৰ্তমান ভাৰতত ২৫ খন উচ্চ ন্যায়ালয় আছে। (শেহতীয়াখন অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ অমৰাৱতীত)।
- ট্ৰিক: ভাৰতত ২৫ খন ৰাজ্য নাথাকিলেও (২৮ খন আছে), আদালত কিন্তু ২৫ খনহে আছে।
- উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ প্ৰথম মহিলা মুখ্য ন্যায়াধীশ: লীলা শেঠ (Leila Seth)।
- ট্ৰিক: উচ্চ ন্যায়ালয়ত তেওঁ ন্যায়ৰ 'লীলা' দেখুৱাইছিল। (হিমাচল প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়)।
- আটাইতকৈ ডাঙৰ উচ্চ ন্যায়ালয় (ন্যায়াধীশৰ সংখ্যা অনুসৰি): এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়।
- ট্ৰিক: ইউপি (UP)ৰ জনসংখ্যা সৰ্বাধিক, গতিকে আদালত আৰু ন্যায়াধীশৰ সংখ্যাও এলাহাবাদতে (Allahabad) বেছি।
৩.
আদালতৰ ক্ষমতা (Special Powers)
- Court
of Record (অভিলেখ
আদালত):
ধাৰা ১২৯ (SC) আৰু ২১৫ (HC)। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল আদালতৰ সিদ্ধান্তবোৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰমাণ হিচাপে ৰখা হয়।
- ট্ৰিক: ১২৯ হ’ল সুপ্ৰিম ক’ৰ্টৰ 'নাইন' (Fine) সিদ্ধান্ত।
- Judicial
Review (ন্যায়িক
পুনৰীক্ষণ):
যদি সংসদে সংবিধান বিৰোধী আইন প্ৰণয়ন কৰে, ন্যায়ালয়ে তাক বাতিল কৰিব পাৰে।
৪.
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিশেষ তথ্য (Assam Special)
- স্থাপন: ৫ এপ্ৰিল, ১৯৪৮। (প্ৰথম নাম আছিল অসম আৰু নাগালেণ্ড উচ্চ ন্যায়ালয়)।
- প্ৰথম মুখ্য ন্যায়াধীশ: আৰ. এফ. লজ (R.F. Lodge)।
- ট্ৰিক: গুৱাহাটী হাইক’ৰ্টত থাকিবলৈ প্ৰথমতে এজন ইংৰাজক লজ (Lodge) দিয়া হৈছিল।
- প্ৰথম অসমীয়া মুখ্য ন্যায়াধীশ: হলিৰাম ডেকা।
- ট্ৰিক: অসমীয়া হিচাপে তেওঁ ন্যায়ৰ 'হলি' (পবিত্ৰ) কাম কৰিছিল।
- প্ৰথম অসমীয়া সুপ্ৰিম ক’ৰ্টৰ ন্যায়াধীশ: পাৰ্বতী কুমাৰ গোস্বামী।
- প্ৰথম অসমীয়া তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ পৰা ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ (CJI): ৰঞ্জন গগৈ (৪৬ তম CJI)।
- ট্ৰিক: ৰঞ্জন গগৈয়ে অসমৰ নাম সমগ্ৰ দেশত ৰঞ্জিত (উজ্জ্বল) কৰিলে।
৫.
শপত আৰু নিযুক্তি (Appointment Trick)
পৰীক্ষাত
সদায় খেলিমেলি লাগে— কোনে কাক নিযুক্তি
দিয়ে?
গ’ল্ডেন ট্ৰিক: ১. নিযুক্তি: SC আৰু HC দুয়োখনৰে ন্যায়াধীশক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে (President)
নিযুক্তি দিয়ে। ২. শপত: SC-ৰ ন্যায়াধীশক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে
শপত খুৱায়, কিন্তু HC-ৰ ন্যায়াধীশক সেই
ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপালে (Governor) শপত খুৱায়।
মনত ৰখাৰ চমু উপায়: নিযুক্তি সদায় 'কেন্দ্ৰীয়' (ৰাষ্ট্ৰপতি), কিন্তু শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানটো 'লোকেল' (নিজ নিজ ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপাল)।